فرم
خدمات
بورس کالا
بازاری متشکل و سازمان‌یافته برای تقابل آزاد عرضه و تقاضا؛ از دریافت کد معاملاتی تا تسویهٔ معاملات در کنار شما هستیم.
معرفی
نیاز به ایجاد بازاری متشکل و سازمان‌یافته برای تقابل آزاد عرضه و تقاضا و دستیابی به اثرات مثبت آن در اقتصاد تولید و مصرف، دولت و مجلس شورای اسلامی را بر آن داشت تا بستر قانونی لازم برای تأسیس و راه‌اندازی بورس‌های کالایی در ایران را فراهم کنند. در این راستا با تصویب بند (ج) ماده (۹۵) قانون برنامهٔ سوم و بند (الف) قانون برنامهٔ چهارم، شورای عالی بورس موظف به تشکیل و گسترش بورس‌های کالایی در ایران شد.
بورس کالای جهانی
بررسی روند پیدایش و تکامل بورس‌های کالا در جهان حاکی از آن است که ظهور و بسط فعالیت این بازارها در عرصهٔ اقتصاد کشورها از قرن ۱۹ به بعد در پی پاسخ‌گویی به برخی نیازمندی‌های اقتصادی و در بسیاری موارد رفع تنگناها و موانع بازار کالاها بوده است. به عبارت دیگر، وجود مشکلات در بازار کالا (چه در بخش عرضه و تقاضا و چه در بخش توزیع) و به تبع آن نوسانات قیمت کالاها و نارسایی‌های بازارهای سنتی از یک طرف، و مزایا و منافع راه‌اندازی بورس‌های کالا و توانمندی آن‌ها در رفع این مشکلات از طرف دیگر، مهم‌ترین انگیزه‌های پدیدار شدن بورس‌های کالا در اقتصاد کشورهای مختلف بوده‌اند.
در چنین شرایطی راه‌اندازی بورس‌های کالایی و به تبع آن استفاده از ابزارهای مشتقه، به ایجاد نظامی سازمان‌یافته برای دادوستد و توزیع کالاها منجر شده و راه ورود به بازارهای جهانی را تسهیل کرده است. از قدیمی‌ترین بورس‌های کالای جهان:
- بورس تجاری شیکاگو (CME)
- بورس فلزات لندن (LME)
- بورس کالای نیویورک (NYMEX)
- بورس کالای توکیو (TOCOM)
- بورس کالای شانگهای (SHFE)
- بورس کالای هند (MCX)
امروزه بورس‌های کالایی در اقتصاد جهانی نقشی خطیر و محوری در توسعهٔ اقتصادی ایفا می‌کنند و بازوان پرتوانی در عرصهٔ تولید محسوب می‌شوند. بورس کالا به‌عنوان بازاری توانمند و متشکل می‌تواند با ارائهٔ ابزارهای معاملاتی و مالی، راهگشای بسیاری از کاستی‌های بازار سنتی باشد.
بورس کالای ایران
نخستین گام برای ایجاد بورس‌های کالایی در کشور با فراهم شدن مقدمات لازم در قانون برنامهٔ پنج‌سالهٔ سوم برداشته شد و بورس فلزات و بورس کشاورزی به ترتیب در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ راه‌اندازی شدند. فرایند تحول بازار سرمایه با تصویب قانون جدید بازار اوراق بهادار در آذر ۱۳۸۴ تداوم یافت و به ادغام بورس‌های فلزات و کشاورزی و شکل‌گیری بورس کالای ایران انجامید. بورس کالا هم‌اکنون در رینگ‌های زیر فعال است:
اهداف و مزایای بورس کالا
- ۱معاملات در بورس کالا متشکل و سازمان‌یافته، قانونمند، قابل نظارت، شفاف، عادلانه، رقابتی و کم‌هزینه است.
- ۲در بورس کالا امکان پوشش، توزیع و انتقال ریسک وجود دارد.
- ۳در بورس کالا کیفیت و کمیت کالا، مبلغ معامله و مدت معامله تضمین شده است.
- ۴کشف قیمت از طریق حراج حضوری و به‌صورت شفاف انجام می‌شود و با حذف رانت به فسادزدایی از بازار کمک می‌کند.
- ۵پذیرش کالا برای فروش در بورس منوط به داشتن استانداردهای اجباری است و از این راه کیفیت کالا تضمین می‌شود.
- ۶در بورس کالا مبدأ کالا مشخص و تضمین‌شده است.
- ۷در مقایسه با تشریفات مناقصات و مزایدات، سرعت انجام معاملات بسیار بالاتر و جریان معاملات از امنیت کامل برخوردار است.
- ۸در صورت بروز اختلاف میان طرفین، بورس کالا دارای مراجع اختصاصی رسیدگی به دعاوی است و سرعت رسیدگی از دادگاه‌های عادی بالاتر است.
- ۹با ابزارهایی مانند قراردادهای سلف و سلف استاندارد و اوراق بهادار مبتنی بر کالا، امکان تأمین مالی بنگاه‌ها وجود دارد.
- ۱۰حذف بخشی از هزینه‌های فروش و بازاریابی به دلیل وجود بازار مستقیم و بدون واسطه.
- ۱۱شفافیت در معاملات و حذف هرگونه عامل ایجاد رانت در حوزهٔ فروش.
- ۱۲طبق ماده ۶ قانون توسعهٔ ابزارها و نهادهای مالی جدید، معادل ده درصد از مالیات بر درآمد حاصل از فروش کالاهای پذیرفته‌شده در بورس‌های کالایی، ده درصد از مالیات بر درآمد شرکت‌هایی که سهام آن‌ها در بورس‌های داخلی یا خارجی پذیرفته می‌شود و پنج درصد از مالیات بر درآمد شرکت‌هایی که سهام آن‌ها در بازار خارج از بورس پذیرفته می‌شود، از سال پذیرش تا زمان حذف از فهرست، با تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار بخشوده می‌شود. شرکت‌هایی که در پایان دورهٔ مالی حداقل بیست درصد سهام شناور آزاد داشته باشند، معادل دو برابر این معافیت‌ها از بخشودگی مالیاتی برخوردار می‌شوند.
فرایند معاملات کالا
مراحل قبل از تالار معاملات
دریافت کد: کلیهٔ اشخاص حقیقی و حقوقی باید پیش از شروع فعالیت در بورس کالا اقدام به اخذ کد کنند.
مدارک مورد نیاز برای دریافت کد حقیقی
- تکمیل فرم درخواست کد مشتریان حقیقی (از این فرم یک نسخه کپی تهیه و هر دو نسخه را جداگانه تکمیل و مهر و امضا کنید).
- تکمیل فرم مشخصات اشخاص حقیقی ایرانی — تمامی صفحات مهر و امضا شود.
- کپی شناسنامه و کارت ملی (پشت و رو).
- مجوزهای دریافتی (پروانهٔ بهره‌برداری پشت و رو دارای اعتبار، کارت بازرگانی، پروانهٔ کسب).
- کپی قبض برق یا تلفن برای احراز و تطبیق با آدرس پستی درج‌شده در فرم مشخصات.
- افتتاح حساب وکالتی در اختیار بورس برای واریز مبلغ پیش‌دریافت معاملات (حساب سپردهٔ کوتاه‌مدت یا پس‌انداز قرض‌الحسنه) به نام مشتری — فرم مربوط به هر بانک تکمیل شود.
- برای صدور حوالهٔ محصولات پتروشیمی، ارائهٔ گواهی ثبت‌نام در نظام ارزش افزوده یا گواهی‌نامهٔ ثبت‌نام مؤدیان مالیاتی الزامی است.
مشتریانی که اخیراً با سایر کارگزاران بورس کالا همکاری داشته‌اند می‌توانند فقط موارد ۲، ۳، ۴ و ۵ را ارسال کنند.
مدارک مورد نیاز برای دریافت کد اشخاص حقوقی
- ثبت‌نام در سایت «بهین‌یاب» برای محصولاتی که نیاز به تخصیص سهمیه دارند (www.behinyab.com).
- تکمیل فرم درخواست کد مشتریان حقوقی (یک نسخه کپی تهیه و هر دو نسخه جداگانه تکمیل و مهر و امضا شود).
- تکمیل فرم مشخصات اشخاص حقوقی ایرانی — تمامی صفحات توسط صاحبان امضای مجاز مهر و امضا شود؛ در جدول شماره ۶ تمامی اعضای مجاز به امضا باید امضا کنند.
- کپی مدارک ثبت شرکت (روزنامهٔ رسمی آگهی تأسیس، آخرین آگهی تغییرات، و آخرین آگهی تغییرات اعضای هیئت مدیره).
- کپی اساسنامهٔ شرکت.
- کپی شناسنامه و کارت ملی (پشت و رو) صاحبان امضای مجاز و کلیهٔ اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل.
- کپی صورت‌های مالی آخرین دورهٔ مالی همراه با گزارش حسابرس رسمی و بازرس قانونی در صورت نیاز.
- مجوزهای فعالیت شرکت (پروانهٔ بهره‌برداری پشت و رو دارای اعتبار، گواهی‌نامهٔ صلاحیت پیمانکاری و قرارداد پیمانکاری برای پیمانکاران).
- کپی کارت کد اقتصادی و گواهی ثبت‌نام در نظام ارزش افزوده برای صدور حوالهٔ پتروشیمی.
- کپی اظهارنامهٔ مالیاتی آخرین دورهٔ مالی (تمام صفحات؛ صفحات ۲، ۹، ۱۰ و ۲۰ حتماً مهر و امضا شود).
- افتتاح حساب وکالتی در اختیار بورس برای واریز پیش‌دریافت معاملات به نام مشتری — فرم مربوط به هر بانک تکمیل شود.
مشتریانی که اخیراً با سایر کارگزاران بورس کالا همکاری داشته‌اند می‌توانند فقط موارد ۳، ۴، ۵، ۶، ۸ و ۹ را ارسال کنند.
مدارک مورد نیاز برای دریافت کد مشتری حقوقی خارجی
- تکمیل فرم Incorporate Application
- کپی پاسپورت یکی از اعضای هیئت مدیره
- مدرک ثبتی شرکت شامل Registration license و اساسنامه که به تأیید سفارت یا کنسولگری ایران در آن کشور رسیده باشد
- معرفی شماره حساب و نمونه امضای شخص یا شرکت ایرانی به‌عنوان نماینده در سربرگ شرکت
سایر توضیحات
وکیل یا نمایندهٔ قانونی شخص حقیقی یا حقوقی در صورتی می‌تواند موضوع پذیرش موکل را پیگیری کند که سند رسمی وکالت داشته و مدارک شناسایی خود را نیز به بورس کالا ارائه کند.
بر اساس تصمیمات کمیتهٔ پذیرش مشتریان و به استناد ماده ۲ آیین‌نامهٔ اجرایی تبصرهٔ ۴ قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه‌ای حسابداران ذی‌صلاح، مشتریانی که بر اساس آخرین اظهارنامهٔ مالیاتی تسلیمی جمع درآمد (فروش یا خدمات) آن‌ها بیش از ۵۰ میلیارد ریال یا دارایی ثابت آن‌ها ۸۰ میلیارد ریال باشد، موظف به ارائهٔ صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و اظهارنامهٔ مالیاتی هستند؛ برای سایر مشتریان ارسال اظهارنامهٔ مالیاتی همراه با صورت‌های مالی (حتی حسابرسی‌نشده) کفایت می‌کند. کد مشتریانی که بیش از شش ماه در بورس فعالیت نداشته‌اند غیرفعال می‌شود و فعال‌سازی مجدد منوط به ارائهٔ مجدد مدارک است.
نحوهٔ اعلام عرضهٔ محصولات
اطلاعات هر عرضه باید ۲۴ ساعت پیش از زمان عرضه توسط شرکت بورس کالای ایران اطلاع‌رسانی شود؛ مرجع اصلی اطلاع‌رسانی پرتال بورس کالا به نشانی www.ime.co.ir است. این زمان برای کالای صادراتی ۵ روز است.
ارائهٔ سفارش خرید
- خریداران باید حداکثر تا یک ساعت پیش از شروع تالار معاملات، سفارش‌های خرید خود را در فرم سفارش خرید تکمیل و به کارگزار ارائه کنند.
- پرداخت پیش‌پرداخت که درصدی از ارزش معاملات است الزامی است. این میزان از ۱۰ تا ۱۰۰ درصد متغیر است و توسط بورس کالا تعیین می‌شود (ماده ۷ دستورالعمل ثبت سفارش کالا).
نحوهٔ انجام معاملات
معاملات بر اساس حراج حضوری تک‌نرخی و با استفاده از سامانهٔ الکترونیکی در چهار دورهٔ زمانی انجام می‌شود. قیمت قطعی در روز انجام معامله و در محل تالار تعیین می‌شود.
زمان‌بندی تالار معاملات
| نام رینگ | ساعت شروع |
|---|---|
| محصولات کشاورزی | 10:00 |
| محصولات صنعتی | 10:30 |
| محصولات صادراتی | 12:30 |
| فرآورده‌های نفت و پتروشیمی | 13:30 |
| معاملات قراردادهای آتی | 10:00 تا 19:00 |
دورهٔ زمانی زرد
- ابتدای شروع معاملات؛ امکان افزودن یا حذف سفارش برای خریدار و فروشنده.
- هیچ اولویت قیمتی و زمانی وجود ندارد و حتی در صورت تساوی قیمت، معامله انجام نمی‌شود.
- عدم امکان ورود سفارش جدید و حذف سفارش‌ها.
- امکان افزایش حجم عرضه در ۲۰ ثانیهٔ اول و کاهش نرخ تا پایان زمان زرد از سوی فروشنده.
- امکان کاهش حجم تقاضا از سوی خریدار (پیش از پذیرفتن قیمت عرضه‌کننده) و افزایش قیمت پیشنهادی.
- در صورت عدم توافق بر قیمت، برای یک نوبت دیگر قابل تمدید است.
- در صورت توافق و کمتر بودن تقاضا از عرضه، معامله انجام و مازاد عرضه به سامانهٔ عرضهٔ مازاد (مچینگ) منتقل می‌شود.
دورهٔ زمانی قرمز
در صورت فزونی تقاضای پذیرندهٔ قیمت عرضه‌کننده بر کل عرضه در دورهٔ زرد، این دوره بلافاصله پس از آن آغاز می‌شود.
- دورهٔ حراج
- غیرقابل تمدید
دورهٔ زمانی آبی
این دوره برای نظارت ناظر بر صحت معاملات انجام‌شده است و هیچ تغییری در سیستم رخ نمی‌دهد.
اگر تقاضایی که قیمت عرضه‌کننده را پذیرفته است از حداقل حجم لازم برای کشف نرخ کمتر باشد، معامله انجام نمی‌شود (این میزان را بورس کالا تعیین می‌کند). اگر روی یک کالا هیچ معامله‌ای انجام نشود، به دلیل عدم کشف نرخ وارد سیستم عرضهٔ مازاد نمی‌شود.
تسویهٔ معاملات
مطابق دستورالعمل اتاق پایاپای شرکت بورس کالای ایران، خریدار باید در مهلت تعیین‌شده در اعلامیهٔ خرید صادرشده از سوی کارگزاری وجه مربوط را پرداخت کند؛ در غیر این صورت هنگام تسویه با تأخیر، باید به ازای هر روز تقویمی تأخیر (حداکثر تا سقف ۷ روز تقویمی پس از مهلت تسویه) ۰٫۲۵ درصد ارزش معامله را به‌عنوان جریمه پرداخت کند.
همچنین چنانچه خریدار درخواست انفساخ قرارداد کند یا تا ۷ روز تقویمی پس از مهلت تسویه نسبت به تسویهٔ قرارداد اقدام نکند، باید ۵ درصد ارزش معامله به‌علاوهٔ دو سر کارمزد خرید و فروش را به‌عنوان خسارت انفساخ قرارداد پرداخت کند.
فرم‌های بورس کالا
فرم‌های زیر به‌زودی برای دریافت در دسترس قرار می‌گیرند. تا آن زمان برای دریافت فرم‌ها با واحد پذیرش تماس بگیرید.
فرم
فرم حساب وکالتی بانک ملت
فرم
فرم حساب وکالتی بانک سپه
فرم
فرم حساب وکالتی بانک صادرات
فرم
فرم درخواست کد مشتریان حقوقی
فرم
فرم درخواست کد مشتریان حقیقی
فرم
فرم مشخصات اشخاص حقوقی ایرانی
فرم
فرم مشخصات اشخاص حقیقی ایرانی
فرم